سناى مكى در مطبوخ مذكور مىتوان افزوده و سينه را به قيروطى كه از موم و روغن بادام ساخته باشند چرب سازند و قدرى پشم نرم گوسفند بگيرند و برود و چوب گز داشته بر سينه بندند و دائم بسته دارند و در شبانه روزى دو بار تكرار عمل نمايند و چند بيد سر به آب سائيده بر منحزين و شقيقه و بناگوش و كف دست و پا بمالند و آب سرد مطلقاً نخورانند . و اگر برودت و رطوبت غالب باشد اندك عسل به آب ممزوج كرده نيم‌گرم بخورانند . و اگر از اين كفايت نشود گاه گاهى انگشت را به عسل آلوده و بر آن ايارج فيقرا پاشيده بر حنگ و بن زبان بمالند تا قى كند چه قى را در اينجا اثرى به غايت نيكوست ليكن بعد السنج ماده و زردى بيضه‌ى سنگ پشت به قدر نخود با نبات سوده‌ى خورانيدن مجرب است و لعق شربت زوفا از اين قبيل سات . و اگر مرمكى به قدر باقلا وقت خواب دو سه دفعه بلع كنانند و هنگام صبح حلواى مغز بادام يا حلواى مغز گردگان بخورانند سرفه‌ى مزمن زائل گرداند و آب پياز پخته هر صباح يك قاشق دادن و سينه را چرب نمودن و پشم بر دو گز داشته بستن در اكثر فائده دهد و چون سرفه با نزله در كام باشد آب گرم بر سر او بسيار بريزند و وقت سحر كه هنگام حركت نزله است حلواى بادام عسلى بخورانند و سر و سينه را پوشيده دارند كه خوب گرم بماند و آنجا كه سرفه بلغمى با حرارت باشد به دانه اصل السوس مقشر گل بنفشه گاو زبان عناب جوشانيده بدهند . و اگر تليين مطلوب باشد ترنجبين شيرخشت افزايند و مغز فلوس نيز سودمند است و بهترين اغذيه ماش و برنج با شيره‌ى بادام و يا كهچره‌ى بسيار كم روغن است . به قول شيخ حبق مطبوخ به شير زن تا آنكه به قوام عسل آيد و يا به آب باديان رطب براى ايشان كفايت كند و زبان طفل را به عسل دلك كنند و بيخ زبان را به انگشت غمز نمايند تا بلغم بسيار قى كند و صمغ عربى كتيرا مغز به دانه رب السوس فانيذ هر روز قدرى در شير مادرش يا به شربت انار شيرين يا به عسل بدهند و يا از آن لعوق ساخته بليسانند . و اگر بلغم بسيار باشد قدرى جلسه باريك سوده اضافه كنند و مرضعه را از اغذيه‌ى مولد بلغم منع نمايند . و اگر از افيون نشاسته صمغ عربى رب السوس مساوى به قدر نخود حب ساخته بدهند سرفه‌ى خشك را كه به شب شدت كند و در منع نزله و حبيبان را كه از شدت سرفه قى كنند نافع است و گويند كه طبيخ باديان و پودينه به عسل معوق كردن مفيد و سفيدى كه در ميان سياهى چشم گوسفند مىباشد خشك كرده سائيده به قدر جبها با نبات در شير مرضعه حل كرده صبح وجور كردن عاجل النفع است و نقوع پوست خشخاش اندكى سريع الابرار است و نه بل غراب در صره بسته به گردن طفل آويختن براى سعال به خاصيت نفع دارد و گاهى در سرفه‌ى اطفال مع تپ بلغمى عناب اصل السوس ناگليسر جوشانيده خاكشى پاشيده مىدهند و نالگيسر جهت سرفه ابلغمى داخل مىكنند نه براى تپ و يا خطمى اصل السوس عناب شكر سرخ جوشانيده نپوشانند و هليله و عناب سوخته را رب السوس و نمك وقت شب ليسانيده باشند و از افيون ميعه سائله كندر مرمكى هر يك يك جزو زعفران نيم جزو باريك سائيده برابر مونگ حب بسته يك دو حب بدهند و يا مغز فندق چلغوزه جلسه مساوى با عسل سرشته بخورانند و اصل السوس دارچينى نبات سفيد سفوف نموده بدهند و با بزر كتان يك ماشه قرنفلى يك عدد دارچينى يك ماشه جوش داده صاف نموده با نبات يا شربت زوفا بدهند و در صورت حرارت مزاج مغز به دانه مغز تخم كدوى شيرين مغز بادام رب السوس كتيرا صمغ عربى كوفته در شير با آب گرم دادن معتمد عليه است . و اگر بهدانه صمغ عربى كتيرا فلفل سياه سعد كوفى نشاسته زوفاى خشك خولنجان باديان دانه‌ى بر يك نيم ورم اصل السوس مقشر يك درم انجير زرد دو عدد مويز منقى هفت ده دانه سائيده با برابر عسل آميزند و حسب سن و مزاج ليسانند در سرفه اطفال مكرر به عمل آمده و كتيرا و شكر سائيده در شيران يا شير بز حل كرده در سعال مزمن اطفال مجرب سويدى است و هم او گويد كه نيل هندى سعال صبيان را نفع مىكند و كذا باديان رطب جوشانيده صاف نموده شير زن يا بز و اضافه نموده نوشيدن مفيد و يا مغز تخم خيار يك درم تخم خشخاش كتيرا هر واحد نيم درم در طبيخ ده عدد سپستان حل كرده به شكر شيرين ساخته بنوشانند و زيره سياه به عسل سرشته به عسل ليسانيدن مسكن سعال بلغمى است و تعليق حجر اسفنج در گردن طفل سعال شديد را ساكن كند و شراب آب افشرده‌ى بزرگ سبز پنبه به شكر نيز مفيد و لادن و روغن گل حل كرده يافوخ طفل چرب كردن مسكن سعال صعب است و تعليق پاى غراب زرعى برجهى همين عمل دارد و كزنگبين نيز نافع است و لعوق بيخ راسن هم مفيد و اهل هند مىنويسند كه اگر كاكراسينگى سائيده به عسل آميخته طفل را بليسانند به حسب سن خرخره‌ى سينه و سرفه‌ى بلغمى از نافع است و ادامت آن به طفل شيرخواره موجب فربهى و توانائى است . و اگر سهاگه نصف خام و نصف بريان و به وزن آن فلفل سياه در مغز گيكوانه كنترل سازند و برابر نخود حب بسته بخوراند نيز براى سرفه‌ى بلغمى اطفال نافع و يا زنجبيل كاكراسينگى اتيس دانه‌ى لايچى سفيد برابر كوفته بيخته به عسل معوق سازند و پارچه در آب كوكنار تر كرده خشك نموده كلاه آن بر سر طفل نگاه دارند . و اگر انيس بچ خراسانى هر يك چهار ماشه بهارنگى كاكراسينگى موته پيا بانسوپيل هر يك نيم توله مويز منقى دو دام عسل كشميرى سه دام كوفته به عسل آميخته